ارائه الگوی شکل‌گیری امید اجتماعی دانش‌آموزان بر پایه نقش تربیت‌بدنی در مدارس

یحیی  مرتضوی نسب; طاهره ازمشا; فرزانه  هاشمی; آتوسا  قاسمی نژاد دهکردی

نویسندگان

یحیی مرتضوی نسب گروه تربیت بدنی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0009-3490-1812
طاهره ازمشا گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0002-3077-2306
فرزانه هاشمی گروه تربیت بدنی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-3627-261X
آتوسا قاسمی نژاد دهکردی گروه تربیت بدنی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-6071-4094

کلمات کلیدی:

امید اجتماعی, تربیت‌بدنی, دانش‌آموزان, مدارس, نظریه داده‌بنیاد, مدل‌سازی معادلات ساختاری

چکیده

پژوهش حاضر با هدف ارائه و اعتبارسنجی الگوی شکل‌گیری امید اجتماعی دانش‌آموزان بر پایه ظرفیت‌های تربیتی، روان‌شناختی و اجتماعی درس تربیت‌بدنی در مدارس انجام شد. این پژوهش با رویکرد آمیخته و طرح اکتشافی متوالی کیفی–کمی اجرا شد. در بخش کیفی، ۱۹ نفر از خبرگان تربیت‌بدنی، مدیریت ورزشی و آموزش‌وپرورش با روش نمونه‌گیری هدفمند و معیاری انتخاب شدند و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها بر اساس نظریه داده‌بنیاد استراوس و کوربین و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. اعتبار یافته‌های کیفی با معیارهای اعتبارپذیری، انتقال‌پذیری، اتکاپذیری و تأییدپذیری بررسی شد. در بخش کمی، پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر یافته‌های کیفی تدوین و پس از تأیید روایی صوری و محتوایی، میان ۳۸۴ نفر از معلمان تربیت‌بدنی استان خوزستان توزیع شد. پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ ۰٫۸۰ تأیید شد و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS نسخه ۲۳ و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد اثر شرایط علی بر مقوله محوری معنادار بود (β=0.53، CR=5.21، p=0.003). همچنین، شرایط زمینه‌ای بر راهبردها (β=0.66، CR=6.30، p=0.002)، مقوله محوری بر راهبردها (β=0.60، CR=5.15، p=0.003) و شرایط مداخله‌گر بر راهبردها (β=0.58، CR=4.10، p=0.001) اثر مثبت و معناداری داشتند. بیشترین ضریب مسیر به اثر راهبردها بر پیامدها اختصاص یافت (β=0.68، CR=6.69، p=0.003). شاخص‌های برازش نیز مطلوب‌بودن مدل نهایی را تأیید کردند (χ²/df=1.34، RMSEA=0.040، CFI=0.93، GFI=0.92، AGFI=0.92، NFI=0.90). الگوی پیشنهادی از برازش تجربی مناسبی برخوردار است و نشان می‌دهد تربیت‌بدنی هدفمند، مشارکت‌محور و متناسب با نیازهای دانش‌آموزان، از طریق تقویت تاب‌آوری، خودکارآمدی، تعاملات اجتماعی، احساس تعلق و مشارکت پایدار ورزشی، می‌تواند امید اجتماعی آنان را ارتقا دهد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Allan, J., & Persson, E. (2020). Social Capital and Trust for Inclusion in School and Society. Education, Citizenship and Social Justice, 15(2), 151-161. https://doi.org/10.1177/1746197918801001

Amiri Esfarjani, Z., Hashemianfar, S. A., & Ghasemi, V. (2019). Exploring Social Hope: A Grounded Theory. Social Problems of Iran, 10(1), 27-51.

Bablan, A., & Karimianpour, G. (2021). Examining the Relationship between Attitude toward School and School Bonding: The Mediating Role of Academic Hope. Educational Research(43).

Back, K. W. (2015). The Mediating Effects of Hope between Participation in School Physical Education, Academic Stress, Ego-Resilience and Psychological Well-Being in High School Students. Indian Journal of Science and Technology, 8(S7), 603. https://doi.org/10.17485/ijst/2015/v8iS7/71292

Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. Macmillan.

Cohen-Chen, S., & Pliskin, R. (2025). Hope: The Experience and Functions of a Seemingly Positive Group-Based Emotion. European Review of Social Psychology, 36(1), 35-70. https://doi.org/10.1080/10463283.2024.2347815

Dixson, D. D. (2023). Promoting Hope in Minoritized and Economically Disadvantaged Students. Current opinion in psychology, 49, 101519. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2022.101519

Eime, R. M., Young, J. A., Harvey, J. T., Charity, M. J., & Payne, W. R. (2013). A Systematic Review of the Psychological and Social Benefits of Participation in Sport for Children and Adolescents: Informing Development of a Conceptual Model of Health through Sport. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 10(1), 98. https://doi.org/10.1186/1479-5868-10-98

Fukuyama, F. (1996). Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity. Simon & Schuster.

Ganji, F., & Shahvali, Z. (2022). The Effect of Sport and the Role of Physical Education in Students' Academic Progress as Factors of Educational Success. Journal of New Approaches in Islamic Studies, 4(11).

Gilan, A. H., Fotoukian, M., & Safari Roudbari, M. (2024). The Importance and Position of Physical Education in Schools and Its Effect on Student Learning. Seventh International Conference on Psychology, Educational Sciences, and Social Studies, Hamadan.

Golkari, S., & Ayati, M. (2019). Creating and Fostering Hope in Schools. Fifth National Conference on New Developments in Positive Psychology, Bandar Abbas.

Little, S. B. (2026). Training Civic Virtues in Sports: Resilience and Hope. Journal of Philosophy of Education, 60(1-2), 331-349. https://doi.org/10.1093/jopedu/qhaf040

Martins, J., Honório, S., & Cardoso, J. (2023). Physical Fitness Levels in Students with and without Training Capacities: A Comparative Study in Physical Education Classes. Retos: nuevas tendencias en educación física, deporte y recreación(47), 43-50. https://doi.org/10.47197/retos.v47.94656

McNicholl, K. (2023). Promoting Physical Activity in Primary Schools: A Phenomenographical Study Exploring Physical Education Subject Leaders' Perspectives into Their Practice [Doctoral dissertation, Liverpool Hope University].

Molaeifard Pilehroud, F., Seyed Ameri, M. H., & Ramezaninejad, R. (2019). The Effect of Sport Participation on Social Capital through the Mediating Roles of Media and Individual Interactive Capability. Research in Educational Sport(16).

Putnam, R. D. (2015). Bowling Alone: America's Declining Social Capital. In The City Reader (pp. 188-196). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315748504-30

Rorty, R. (2002). Hope and the Future. Peace Review, 14(2). https://doi.org/10.1080/10402650220140166

Rorty, R. (2005). Philosophy and Social Hope (A. Azarang & N. Nader, Trans.). Ney Publishing.

Shayani, H., Zeidabadi, R., & Hamboushi, L. (2021). The Relationship between Sport Mindfulness and Athletes' Perception of Success: The Mediating Role of Commitment to Training. Biannual Journal of Sport Psychology, 6(2).

Snyder, C. R. (2002). Hope Theory: Rainbows in the Mind. Psychological Inquiry, 13, 249-275. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1304_01

Snyder, C. R., Lopez, S. J., Shorey, H. S., Rand, K. L., & Feldman, D. B. (2003). Hope Theory, Measurement, and Applications to School Psychology. School Psychology Quarterly, 18, 122-139. https://doi.org/10.1521/scpq.18.2.122.21854

Sobhani, B., & Hashemi, S. Z. (2017). The Social Functions of Sport for All with Emphasis on Social Trust. Sport Management Studies, 9(42), 185-202.

Zahed, F. (2025). The Role of Sport in Strengthening Leadership and Teamwork Skills. First International Conference on New Scientific and Research Achievements in Education and the Humanities with an Educational, Religious, and Cultural Pathology Approach in Iran and the World, Bushehr.