ارائه مدل علی تأثیر سبکهای فرزندپروری بر هویت و استقلال روانشناختی نوجوانان با نقش میانجیگری خودکارآمدی
کلمات کلیدی:
سبکهای فرزندپروری ادراکشده, خودکارآمدی عمومی, سبکهای هویت, جدایی روانشناختی, مدلسازی معادلات ساختاری, نوجوانانچکیده
پژوهش حاضر با هدف آزمون مدل علی تأثیر سبکهای فرزندپروری ادراکشده بر سبکهای هویت و جدایی روانشناختی نوجوانان با بررسی نقش میانجی خودکارآمدی عمومی و جدایی روانشناختی انجام شد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشآموزان دختر و پسر پایههای هفتم تا دوازدهم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود. در مجموع ۲۹۰ پرسشنامه با استفاده از نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای طبقهبندیشده توزیع شد و پس از حذف پرسشنامههای ناقص یا مخدوش، دادههای ۲۶۳ دانشآموز تحلیل شد. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس فرزندپروری ادراکشده گرولنیک و همکاران، مقیاس خودکارآمدی عمومی شوارزر و جروسالم، پرسشنامه جدایی روانشناختی هافمن و پرسشنامه سبک هویت برزونسکی بود. دادهها با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری و بوتاسترپ با ۵۰۰۰ بازنمونه تحلیل شدند. مدل ساختاری از برازش مطلوبی برخوردار بود (χ²/df=1.266، CFI=0.978، TLI=0.974، RMSEA=0.032، SRMR=0.050). سبک فرزندپروری ادراکشده اثر مثبت و معناداری بر خودکارآمدی (β=0.376، p<0.001)، جدایی روانشناختی (β=0.482، p<0.001) و سبکهای هویت (β=0.349، p<0.001) داشت. همچنین، خودکارآمدی (β=0.173، p=0.014) و جدایی روانشناختی (β=0.194، p=0.011) بهطور مثبت و معناداری سبکهای هویت را پیشبینی کردند. اثر غیرمستقیم فرزندپروری بر سبکهای هویت از طریق خودکارآمدی (β=0.065، p=0.040) و جدایی روانشناختی (β=0.093، p=0.020) نیز معنادار بود. سبکهای فرزندپروری حمایتکننده از خودمختاری، گرم و درگیرانه میتوانند بهطور مستقیم و از طریق تقویت خودکارآمدی و تسهیل جدایی روانشناختی سالم، فرایند شکلگیری هویت نوجوانان را بهبود بخشند. بنابراین، مداخلات خانوادهمحور و مدرسهمحور با تأکید بر خودمختاری، شایستگی و تفرد سالم میتوانند در ارتقای رشد روانشناختی نوجوانان مؤثر باشند
دانلودها
مراجع
Ahmed, & F. L, M. (2023). Relationship between helicopter parenting and psychological wellbeing in college students. International Journal of Social Research & Innovation, 7(1), 49-70.
Albert Sznitman, G., Van, P., & S, Z. (2019). Exposing the role of coparenting and parenting for adolescent personal identity processes. Journal of Social and Personal Relationships, 36(4), 1233-1255. https://doi.org/10.1177/0265407518757707
Basileo, L. D., Otto, B., Lyons, M., Vannini, N, T., & M, D. (2024). The role of self-efficacy, motivation, and perceived support of students' basic psychological needs in academic achievement. Frontiers in Education. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1385442
Benito‐Gomez, M., Williams, K. N., McCurdy, A, F., & A, C. (2020). Autonomy‐supportive parenting in adolescence: Cultural variability in the contemporary United States. Journal of Family Theory & Review, 12(1), 7-26. https://doi.org/10.1111/jftr.12362
Bi, X., Wang, & S, J. (2022). Parental autonomy granting and adolescents' life satisfaction: The mediating roles of emotional self-efficacy and future orientation. Journal of Happiness Studies, 23(5), 2113-2135. https://doi.org/10.1007/s10902-021-00486-y
Costa, S., Sireno, S., Larcan, & R, C. (2019). The six dimensions of parenting and adolescent psychological adjustment: The mediating role of psychological needs. Scandinavian journal of psychology, 60(2), 128-137. https://doi.org/10.1111/sjop.12507
Di, G., L, L., C, G., G, R., W. A, L., J. E, E., N, P., C, B., E, F., & I, T. (2022). Negative parenting, adolescents' emotion regulation, self-efficacy in emotion regulation, and psychological adjustment. International journal of environmental research and public health, 19(4), 2251. https://doi.org/10.3390/ijerph19042251
Ghosh, & K, T. (2026). Perceived Influence of Parental Control on Adolescents and Young Adults in Identity Formation. International Journal of Interdisciplinary Approaches in Psychology, 4(4), 644: 681-644: 681.
Hayek, J., Schneider, F., Lahoud, N., Tueni, & M, D. V. (2022). Authoritative parenting stimulates academic achievement, also partly via self-efficacy and intention towards getting good grades. PLoS One, 17(3), e0265595. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0265595
Ibad, M. R., Widowati, S., Arfianto, M. A., Fikri, Z, R., & A, A. (2023). The relationship between parenting style with adolescent identity development in Karangploso district, Malang regency Indonesia. Jurnal Keperawatan, 14(1), 11-16. https://doi.org/10.22219/jk.v14i01.23156
Jimoh, G., Eni-Olorunda, J., Adubi, & K, A. (2020). Assessment of parenting styles on identity style development among students in public senior secondary schools in Ogun State. International Journal of Family and Consumer Sciences, 9, 65-73.
Lai, A. H. Y., Chui, C. H. k., Wong, J. K. Y., Leung, & C. T. C, C. (2022). Ethnic identity, perceived classmate support and general self-efficacy in ethnic minority adolescents in rural Chinese school settings. Children and Youth Services Review, 137, 106486. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2022.106486
Lee, & H, L. (2024). Career identity among children leaving out-of-home care: Implications on Self-Esteem and Self-Efficacy. Children and Youth Services Review, 162, 107727. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2024.107727
Li, X., Zhu, J., Yu, & H, L. (2025). Effect of perceived autonomy supports on exercise persistence for adolescents: an integrated model based on basic psychological needs theory and the theory of planned behavior. Frontiers in psychology, 16, 1692940. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1692940
Ma, D., Cheung, & R. Y, C. (2025). Parenting approaches and feelings of autonomy among adolescents in two cultures. International Journal of Behavioral Development, 01650254251392364. https://doi.org/10.1177/01650254251392364
Miller, M. N. (2019). Adolescent perceptions of parental autonomy support and involvement: Outcomes on adolescent self-efficacy George Fox University].
Mousavi, S., Shahsavari, M. R, M., & Z, S. (2024). The Associations between Parenting Styles, Family Power Structure, and Students' Emotional Autonomy with the Mediating Role of Parent-Adolescent Relationship. Social Determinants of Health, 10.
Oad, L., Zaidi, S. S, P., & S. A, J. (2023). Helicopter Parenting and its Influence on the Children in Pakistan: Thematic Analysis. Spry Journal of Humanities and Social Sciences, 1(2).
Pavicevic, & M. S, L. Z. (2021). Parenting styles as predictors of adolescents' self-efficacy and subjective well-being. The New Educational Review, 65, 29-39. https://doi.org/10.15804/tner.21.65.3.02
Shengyao, Y., Salarzadeh Jenatabadi, H., Mengshi, Y., Minqin, C., Xuefen, & L, M. (2024). Academic resilience, self-efficacy, and motivation: the role of parenting style. Scientific reports, 14(1), 5571. https://doi.org/10.1038/s41598-024-55530-7
Soenens, & B, V. (2020). Taking adolescents' agency in socialization seriously: The role of appraisals and cognitive‐behavioral responses in autonomy‐relevant parenting. New directions for child and adolescent development, 2020(173), 7-26. https://doi.org/10.1002/cad.20370
Soenens, & B, V. (2025). Studying parenting in adolescence from a dynamic perspective: the case of autonomy-supportive and controlling parenting. European Journal of Developmental Psychology, 22(2), 142-167. https://doi.org/10.1080/17405629.2023.2282647
Soenens, B., Vansteenkiste, M., Van, P., S, B., & W, R. (2017). How to solve the conundrum of adolescent autonomy. Autonomy in adolescent development: Towards conceptual clarity, 1-32. https://doi.org/10.4324/9781315636511-1
Suryani, & Y, N. (2024). Assessing the Impact of Parenting Styles on Teen Independence in Rural Contexts. Jurnal Ilmiah Profesi Pendidikan, 9(2), 1068-1075. https://doi.org/10.29303/jipp.v9i2.2248
Teuber, Z., Tang, X., Sielemann, L., Otterpohl, & N, W. (2022). Autonomy-related parenting profiles and their effects on adolescents' academic and psychological development: A longitudinal person-oriented analysis. Journal of youth and adolescence, 51(7), 1333-1353. https://doi.org/10.1007/s10964-021-01538-5
Turda, E. S. (2024). The relationship between personality factors, vocational identity and career decision-making self-efficacy. International Journal for Research in Vocational Education and Training (IJRVET), 11(1), 55-75. https://doi.org/10.13152/IJRVET.11.1.3
Zhang, L., Jiang, Y., Xu, & M, Z. (2026). Parenting style and interpersonal distress among adolescent Chinese boarding students: a serial mediation model via self-efficacy and social support. International Journal of Adolescence and Youth, 31(1), 2609495. https://doi.org/10.1080/02673843.2025.2609495
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 Golnasa Zamani (Author); Ahmad Usefynezhad (Corresponding author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
