مدل پیشبینی تمایل به رفتار جامعهپسند بر اساس تجربه هیجانی حیرت با نقش میانجی جمعگرایی فرهنگی در بزرگسالان تهرانی
کلمات کلیدی:
رفتار جامعهپسند, تجربه هیجانی حیرت, جمعگرایی فرهنگی, فردگرایی فرهنگی, بزرگسالان, تهرانچکیده
پژوهش حاضر با هدف تدوین و آزمون مدل پیشبینی تمایل به رفتار جامعهپسند بر اساس تجربه هیجانی حیرت با نقش میانجی جمعگرایی فرهنگی در بزرگسالان شهر تهران انجام شد. این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی، مقطعی و کاربردی بود. جامعه آماری شامل زنان و مردان 18 تا 50 سال ساکن شهر تهران بود. در مرحله اولیه 377 نفر به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند که پس از حذف پرسشنامههای ناقص، دادههای 300 نفر وارد تحلیل نهایی شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه شخصیت جامعهپسند پنر، خردهمقیاس حیرت از مقیاس احساسات مثبت تمایلی و نسخه کوتاه مقیاس فردگرایی و جمعگرایی افقی و عمودی بود. برای تحلیل دادهها از ضریب همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری با استفاده از نرمافزارهای SPSS و LISREL استفاده شد. نتایج نشان داد که تجربه هیجانی حیرت با رفتار جامعهپسند رابطه مثبت و معناداری داشت (r = 0.478, p < 0.01) و جمعگرایی فرهنگی نیز با رفتار جامعهپسند رابطه مثبت و معنادار نشان داد (r = 0.328, p < 0.01). در مدل ساختاری، تجربه هیجانی حیرت اثر مستقیم مثبت و معناداری بر رفتار جامعهپسند داشت (β = 0.51, t = 7.46, p < 0.001). همچنین، تجربه هیجانی حیرت جمعگرایی فرهنگی را به طور مثبت پیشبینی کرد (β = 0.21, t = 3.13, p < 0.01) و جمعگرایی فرهنگی نیز اثر مثبت و معناداری بر رفتار جامعهپسند داشت (β = 0.15, t = 2.46, p < 0.05). اثر غیرمستقیم حیرت بر رفتار جامعهپسند از طریق جمعگرایی فرهنگی معنادار بود (Z = 2.151, p = 0.031). شاخصهای برازش مدل نیز مطلوب بودند (χ²/df = 1.93, RMSEA = 0.056, CFI = 0.97). تجربه هیجانی حیرت میتواند به صورت مستقیم و نیز به واسطه تقویت جمعگرایی فرهنگی، تمایل به رفتار جامعهپسند را افزایش دهد؛ بنابراین، جمعگرایی فرهنگی در این رابطه نقش میانجی جزئی ایفا میکند.
دانلودها
مراجع
Agyeiwaah, E., & Zhao, Y. (2024). A Moderated Mediation Model of Tourist Cultural Worldviews, Perceived Social Relations, Self-Esteem, and Prosocial Behaviors—Analyzing Competing Models. Journal of Sustainable Tourism, 32(8), 1584-1604. https://doi.org/10.1080/09669582.2023.2245789
Aknin, L. B., Van de Vondervoort, J. W., & Hamlin, J. K. (2018). Positive Feelings Reward and Promote Prosocial Behavior. Current opinion in psychology, 20, 55-59. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2017.08.017
Bai, Y., Ocampo, J., Jin, G., Chen, S., Benet-Martinez, V., Monroy, M., & Keltner, D. (2021). Awe, Daily Stress, and Elevated Life Satisfaction. Journal of personality and social psychology, 120(4), 837-852. https://doi.org/10.1037/pspi0000251
Baradaran, M., & Ranjbar Noushari, F. (2021). Prosociality in Students: The Role of Temperament-Character Dimensions and Perceived Social Support. Social Psychology Research, 11(43), 105-122. https://civilica.com/doc/1412365
Bhatt, K. V., & Weissman, C. R. (2024). The Effect of Psilocybin on Empathy and Prosocial Behavior: A Proposed Mechanism for Enduring Antidepressant Effects. NPJ Mental Health Research, 3(1), 7. https://doi.org/10.1038/s44184-024-00048-3
Büssing, A. (2021). Wondering Awe as a Perceptive Aspect of Spirituality and Its Relation to Indicators of Wellbeing: Frequency of Perception and Underlying Triggers. Frontiers in psychology, 12, 738770. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.738770
Cajas, B. (2020). Feeling 'Awe'some!: The Impact of Awe, Produced by Exposure to Nature and Interpersonal Elicitors, on Prosocial Behaviour University of Twente]. https://essay.utwente.nl/83242/
Eisenberg, N., Zuffianò, A., & Spinrad, T. L. (2024). Are Prosocial Tendencies Relevant for Developmental Psychopathology? Development and Psychopathology, 36(5), 2207-2217. https://doi.org/10.1017/S0954579424000518
Gao, M., Qiu, X., & Zhu, H. (2024). The Relationship between Awe and Prosocial Behavior: A Three-Level Meta-Analysis. Basic and Applied Social Psychology, 1-15. https://doi.org/10.1080/01973533.2024.2363250
Hosni, A. I. E., Li, K., & Ahmad, S. (2020). Minimizing Rumor Influence in Multiplex Online Social Networks Based on Human Individual and Social Behaviors. Information Sciences, 512, 1458-1480. https://doi.org/10.1016/j.ins.2019.10.052
Kamali, S., & Yousefi, F. (2019). The Relationship between Cultural Values and Mental Vitality: The Mediating Role of Self-Efficacy. Journal of Education and Learning Studies, 11(1), 108-127.
Keltner, D., & Haidt, J. (2003). Approaching Awe, a Moral, Spiritual, and Aesthetic Emotion. Cognition and Emotion, 17(2), 297-314. https://doi.org/10.1080/02699930302297
Koureshnia, M., & Latifian, M. (2011). Validation of the Short Version of the Individualism and Collectivism Scale in Iranian Population. Journal of Psychology, 15(4), 365-381.
Li, J. J., Dou, K., Wang, Y. J., & Nie, Y. G. (2019). Why Awe Promotes Prosocial Behaviors? The Mediating Effects of Future Time Perspective and Self-Transcendence Meaning of Life. Frontiers in psychology, 10, 1140. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01140
Mardani, Z., & Elahiari, A. (2023). Prediction Model of Prosocial Behavior Based on Personality Traits, Emotional Empathy and Self-Control in Payame Noor University Students. Tehran. https://civilica.com/doc/2010569
Mohammad, T., Leila, S. Z., & Saber, K. M. (2022). Collectivism and Individualism in US Culture: An Analysis of Attitudes to Group Work. Training, Language and Culture, 6(2), 20-34. https://doi.org/10.22363/2521-442X-2022-6-2-20-34
Moran, D., Liu, V., & Taylor, L. (2024). Who, How, and When Do Children Help? A Systematic Review of Children's Outgroup Prosocial Behavior. Political Psychology, 45, 119-155. https://doi.org/10.1111/pops.12935
Oyserman, D., & Lee, S. W. S. (2008). Does Culture Influence What and How We Think? Effects of Priming Individualism and Collectivism. Psychological bulletin, 134(2), 311-342. https://doi.org/10.1037/0033-2909.134.2.311
Penner, L. A. (2002). The Causes of Sustained Helping: Toward a Dispositional Approach. Journal of personality and social psychology, 82(5), 937-950. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.5.937
Piff, P. K., Dietze, P., Feinberg, M., Stancato, D. M., & Keltner, D. (2015). Awe, the Small Self, and Prosocial Behavior. Journal of personality and social psychology, 108(6), 883-899. https://doi.org/10.1037/pspi0000018
Realo, A., & Allik, J. (2009). On the Relationship between Social Capital and Individualism–Collectivism. Social and Personality Psychology Compass, 3(6), 871-886. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2009.00224.x
Saffarinia, M., & Bajelan, F. (2011). Validation of the Prosocial Personality Battery (Penner) in Iranian Student Population. Journal of Psychology, 15(3), 278-292.
Shiota, M. N., Keltner, D., & John, O. P. (2006). Positive Emotion Dispositions Differentially Associated with Big Five Personality and Attachment Style. The Journal of Positive Psychology, 1(2), 61-71. https://doi.org/10.1080/17439760500510655
Shiota, M. N., Keltner, D., & Mossman, A. (2007). The Nature of Awe: Elicitors, Appraisals, and Effects on Self-Concept. Cognition and Emotion, 21(5), 944-963. https://doi.org/10.1080/02699930600923668
Sivadas, E., Bruvold, N. T., & Nelson, M. R. (2008). A Reduced Version of the Horizontal and Vertical Individualism and Collectivism Scale: A Four-Country Assessment. Journal of Business Research, 61(3), 201-210. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2007.06.014
Stellar, J. E., Gordon, A. M., Piff, P. K., Cordaro, D., Anderson, C. L., Bai, Y., & Keltner, D. (2017). Self-Transcendent Emotions and Their Social Functions: Awe, Elevation, and Admiration. Emotion Review, 9(3), 200-207. https://doi.org/10.1177/1754073916681877
Yaghoubi, A., & Mohammadi, S. (2021). The Effect of Belonging Motivation on Prosocial Behavior: The Mediating Role of Empathy and Self-Efficacy. Social Psychology Research, 11(42), 17-34. https://civilica.com/doc/1336254
Zhang, J., Chang, B., & Fang, J. (2025). Awe Influences Prosocial Behavior and Subjective Well-Being through the Quiet Ego. Journal of Happiness Studies, 26(1), 1-22. https://doi.org/10.1007/s10902-024-00845-1
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 عنایت شیخی (نویسنده); سوسن علیزاده فرد (نویسنده مسئول); غلامرضا شریفی راد (نویسنده)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
