ارائه مدل رابطه ذهنیسازی و وضعیت اجتماعی–اقتصادی با سازگاری تحصیلی و نقش میانجی دلبستگی به مدرسه در دختران دوره متوسطه اول
کلمات کلیدی:
ذهنی سازی, وضعیت اجتماعی-اقتصادی, سازگاری تحصیلی, دلبستگی به مدرسه, دانشآموزان دختر, مدلیابی معادلات ساختاریچکیده
پژوهش حاضر با هدف ارائه و آزمون مدل ساختاری رابطه ذهنیسازی و وضعیت اجتماعی–اقتصادی با سازگاری تحصیلی با توجه به نقش میانجی دلبستگی به مدرسه در دختران دوره متوسطه اول انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–همبستگی مبتنی بر مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشآموزان دختر دوره متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی 2022–2023 بود و 336 دانشآموز پس از کنار گذاشتن پرسشنامههای ناقص در تحلیل نهایی شرکت کردند. دادهها با استفاده از پرسشنامه سازگاری تحصیلی بیکر و سیریاک، پرسشنامه ذهنیسازی دیمیتریجویک و همکاران، پرسشنامه وضعیت اجتماعی–اقتصادی حکاک قزوینی و پرسشنامه دلبستگی به مدرسه موتون و همکاران گردآوری شد. برای تحلیل دادهها از مدلیابی معادلات ساختاری و نرمافزارهای SPSS و LISREL استفاده شد. نتایج مدلیابی معادلات ساختاری نشان داد مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود (χ²/df=1.95، GFI=0.945، AGFI=0.912، CFI=0.957 و RMSEA=0.063). اثر کل ذهنیسازی بر سازگاری تحصیلی مثبت و معنادار بود (β=0.371، p=0.001) و اثر کل وضعیت اجتماعی–اقتصادی نیز بر سازگاری تحصیلی مثبت و معنادار به دست آمد (β=0.149، p=0.013). دلبستگی به مدرسه رابطه مثبت و معناداری با سازگاری تحصیلی داشت (β=0.353، p=0.001). همچنین، اثر غیرمستقیم ذهنیسازی بر سازگاری تحصیلی از طریق دلبستگی به مدرسه معنادار بود (β=0.091، p=0.003)، در حالی که اثر غیرمستقیم وضعیت اجتماعی–اقتصادی از طریق دلبستگی به مدرسه معنادار نبود (β=0.023، p=0.257). در مجموع، متغیرهای مدل 41 درصد از واریانس سازگاری تحصیلی را تبیین کردند. یافتهها نشان میدهد ذهنیسازی، وضعیت اجتماعی–اقتصادی و دلبستگی به مدرسه از عوامل مهم مرتبط با سازگاری تحصیلی دختران دوره متوسطه اول هستند و دلبستگی به مدرسه بهطور مشخص سازوکاری میانجی در رابطه میان ذهنیسازی و سازگاری تحصیلی محسوب میشود. بنابراین، تقویت ظرفیت ذهنیسازی و احساس تعلق و دلبستگی دانشآموزان به مدرسه میتواند در برنامههای آموزشی و مشاورهای با هدف ارتقای سازگاری تحصیلی مورد توجه قرار گیرد.
دانلودها
مراجع
Adriani, E. (2024). Parents' Socioeconomic Status and Lifestyle Influence on Student Consumption. International Journal of Multidisciplinary Sciences and Arts, 3(3), 97-103. https://doi.org/10.47709/ijmdsa.v3i3.4200
Ahmadi, M., & Moradi, S. (2025). The relationship of parenting styles and secure attachment with social skills in preschool children. Developmental Psychology Quarterly, 21(3), 55-74.
Arztmann, M., Domínguez Alfaro, J. L., Hornstra, L., Jeuring, J., & Kester, L. (2024). In‐game performance: The role of students' socio‐economic status, self‐efficacy and situational interest in an augmented reality game. British Journal of Educational Technology, 55(2), 484-498. https://doi.org/10.1111/bjet.13395
Hayre, R. S., Sierra Hernandez, C., Goulter, N., & Moretti, M. M. (2024). Attachment & school connectedness: associations with substance use, depression, & suicidality among at-risk adolescents. Child & Youth Care Forum, 53(1), 1-24. https://doi.org/10.1007/s10566-023-09743-y
Hazan-Liran, B., & Walter, O. (2024). Potential relations between psychological capital, subjective well-being, and academic adjustment among students with learning disabilities: the value of academic support centres. European Journal of Special Needs Education, 1-18. https://doi.org/10.1080/08856257.2024.2351701
Joseph, C. H., Osiesi, M. P., Adaramoye, T. O., & Arogundade, A. O. (2024). Students' support facilities and academic adjustment among first-year undergraduates: evidence from a Nigerian public university. Facilities. https://doi.org/10.1108/F-04-2024-0053
Muhammad, S., & Abdullahi, T. (2025). Post-Traumatic Stress and Academic Adjustment Among Children Affected by Insecurity in Northern Nigeria: Strategies for Psychosocial Intervention in Schools. Federal University Gusau faculty of Education Journal, 5(4), 81-88. https://doi.org/10.64348/zije.202592
Neubauer, A. B., & Schmiedek, F. (2024). Approaching academic adjustment on multiple time scales. Zeitschrift Für Erziehungswissenschaft, 27(1), 147-168. https://doi.org/10.1007/s11618-023-01182-8
Nogobo, N. K., & Kalariparampil, A. J. (2023). Socio-economic status predicts mathematics self-concept: A correlational study in OR Tambo Inland District. The Independent Journal of Teaching and Learning, 18(2), 127-135. https://doi.org/10.17159/ijtl.v18i2.17324
Nolte, T., Hutsebaut, J., Sharp, C., Campbell, C., Fonagy, P., & Bateman, A. (2023). The role of epistemic trust in mentalization-based treatment of borderline psychopathology. Journal of personality disorders, 37(5), 633-659. https://doi.org/10.1521/pedi.2023.37.5.633
Ogakwu, N. V., Ede, M. O., Agu, P. U., Manafa, I., Ezeaku, F., Onah, S. O., & Oneli, J. O. (2023). School-based intervention for academic stress management and school adjustment among industrial technical education students: implications for educational administrators. Medicine, 102(2). https://doi.org/10.1097/MD.0000000000032547
Paeezy, L., Sharifi, S., & Kamandloo, M. (2024). The Relationship between Traumatic Life Events and Self-Injurious Behaviors in College Students: The Mediating Role of Mentalization and Negative Emotional Dysregulation. Iranian Journal of Psychiatric Nursing, 11(6), 0-0.
Pang, H., & Qiao, Y. (2023). Identifying the impact of WeChat interaction on college adjustment and academic performance among freshmen: The mediator role school connectedness. Education and Information Technologies, 28(2), 1987-2007. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11267-2
Park, G. R., & Kim, J. (2024). Parental involvement and academic achievement of adolescents: The mediating roles of school adjustment. School Psychology International, 45(4), 447-462. https://doi.org/10.1177/01430343231207134
Park, H. (2025). The Effects of Academic Achievement Pressure of Parents and Parent-Adolescent Communication on Academic Burnout and School Life Adjustment of High School Students. Korean Assoc Learner-Centered Curric Instr, 25(1), 653-670. https://doi.org/10.22251/jlcci.2025.25.1.653
Parker, R. (2024). Introduction: The Challenge of Attachment Aware Schools. In Attachment Aware Schools: A Critical Perspective (pp. 3-25). Springer Nature Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-031-59208-9_1
Parolin, L., Milesi, A., Comelli, G., & Locati, F. (2023). The interplay of mentalization and epistemic trust: a protective mechanism against emotional dysregulation in adolescent internalizing symptoms. Research in Psychotherapy: Psychopathology, Process, and Outcome, 26(3). https://doi.org/10.4081/ripppo.2023.707
Rumrill, S. P., Castruita Rios, Y., Yasuoka, M., Aydin, Z., Zhou, K., & Umucu, E. (2024). Drug use difficulties and academic adjustment in student veterans with disabilities: A parallel mediation study. Rehabilitation Counseling Bulletin, 67(3), 232-236. https://doi.org/10.1177/00343552221146162
Saifi, I. L., & Arif, G. (2024). Relationship between Social and Academic Adjustment: A Study of Female University Students in Azad Jammu and Kashmir. International Journal of Emerging Trends in Education, 2(1), 46-64.
Sam, R., Bunrosy, L., Vireak, K., & Wen, R. (2024). Academic Adjustment of Freshmen in Cambodian Higher Education Institutions: A Systematic Literature Review. https://doi.org/10.2139/ssrn.4849033
Sam, R., Jamil, H. B., & Md Zain, A. N. (2024). Academic Adjustment Issues in a Malaysian Research University: The Case of Cambodian, Laotian, Burmese, and Vietnamese Postgraduate Students' Experiences. https://doi.org/10.2139/ssrn.4850877
Sauk, J. S., Ryu, H. J., Labus, J. S., Khandadash, A., Ahdoot, A. I., Lagishetty, V., & Mayer, E. A. (2023). High perceived stress is associated with increased risk of ulcerative colitis clinical flares. Clinical Gastroenterology and Hepatology, 21(3), 741-749. https://doi.org/10.1016/j.cgh.2022.07.025
Solervicens, P., Moran-Kneer, J., Cerda, K., Geldres, A., & Guzmán, T. (2024). Mediating Role of Mentalization in Depressive Symptoms Among College University Students. Medical Research Archives, 12(6). https://doi.org/10.18103/mra.v12i6.5479
Uzar, M., Dmitrzak-Węglarz, M., & Słopień, A. (2023). Mentalizing in Adolescents with Borderline Personality Disorder. Brain Sciences, 13(10), 1473. https://doi.org/10.3390/brainsci13101473
Vlachopanou, P., Maska, L., Kalamaras, D., & Nasika, F. (2025). Academic Motivation, Procrastination, and Adjustment: Exploring Their Impact on Student Profiles and Academic Performance. PLoS One, 20(11), e0335913. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0335913
Wong, S. K., & Deng, K. K. (2024). School catchment zone mergers and housing wealth redistribution. Journal of Planning Education and Research, 44(2), 754-765. https://doi.org/10.1177/0739456X211006760
Yang, Y., Li, S., Xie, F., & Chen, X. (2024). The Association Between Parent-Child Attachment and Academic Adjustment: A Multilevel Meta-Analysis. Educational psychology review, 36(3), 85. https://doi.org/10.1007/s10648-024-09920-y
Yasmeen, K., Yasmeen, K., Umer, S., & Al Ruqishi, B. H. (2023). Impact of Psychological Capital on Academic Adjustment Among International Students From Gulf Corporation Council Countries. Pakistan Journal of Psychological Research, 38(3). https://doi.org/10.33824/PJPR.2023.38.3.25
Yıldız, M., & Eldeleklioğlu, J. (2024). Relations Between Perceived Social Support, Attachment and Kindness in High School Students. Journal of Pedagogical Research. https://doi.org/10.33902/jpr.202425168
Zayed, A. M. (2024). The Relative Contribution of Psychological Empowerment, Academic Persistence, and Future Orientation in Predicting Academic Adjustment among Adolescents. Journal of Educational and Developmental Psychology, 14(1), 156-168. https://doi.org/10.5539/jedp.v14n1p156
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 سروین سادات اخوان صراف (نویسنده); زهره موسی زاده (نویسنده مسئول); انیس خوش لهجه صدق (نویسنده)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
