تجربه زیسته دانش‌آموزان افسرده از تجربه خواندن رمان: تحلیل زبان‌شناختی-ادبی روایت‌های شفاهی

نویسندگان

    مینا حیدری دکتری روانشناسی تربیتی و مدرس دانشگاه فرهنگیان شیراز، فارس، ایران.
    غلامحسین خمر * استادیار، گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. khammar44@cfu.ac.ir
    سمیه رضایی استادیار، گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان شیراز، فارس، ایران.

کلمات کلیدی:

تجربه زیسته, افسردگی نوجوانان, خواندن رمان, تحلیل زبان‌شناختی-ادبی, روایت‌های شفاهی, پدیدارشناسی تفسیری.

چکیده

هدف پژوهش حاضر کشف و تحلیل تجربه زیسته دانش‌آموزان افسرده از خواندن رمان با تأکید بر الگوهای زبان‌شناختی، ادبی و روایی در روایت‌های شفاهی آنان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم مدارس متوسطه دولتی عادی شهر شیراز در سال‌های ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که دارای تشخیص بالینی افسردگی یا نمره بالاتر از نقطه برش در پرسشنامه افسردگی بک بودند و در شش ماه گذشته دست‌کم یک رمان کامل خوانده بودند. نمونه‌گیری به روش هدفمند و با تکنیک گلوله‌برفی انجام شد و پس از رسیدن به اشباع نظری، ۱۸ دانش‌آموز در پژوهش مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و با روش تحلیل مضمون براون و کلارک، تحلیل انسجام روایت و تحلیل استعاره‌های مفهومی بررسی گردید. برای اعتباریابی داده‌ها از معیارهای گوبا و لینکولن استفاده شد. تحلیل تفسیری داده‌ها نشان داد تجربه خواندن رمان در دانش‌آموزان افسرده پدیده‌ای چندلایه و دوسویه است که در شش مضمون اصلی سازمان یافت: رمان به عنوان پناهگاهی برای زیستن، بازنمایی افسردگی در متن، ساختار روایت و پایانبندی، الگوهای زبانی و استعاری، بافتار خوانش، و معناسازی از طریق روایت. تحلیل زبان‌شناختی-ادبی نیز شش استعاره مفهومی شامل پناهگاه، فرار، همراه، غوطه‌وری، جزیره و خواب؛ سه الگوی واژگانی شامل خلق‌منفی، فضایی-حرکتی و شرطی-تردیدآمیز؛ و ساختار روایی پنج‌مرحله‌ای شامل وضعیت اولیه، رویداد محرک، تجربه درونی، واکنش و ارزیابی را آشکار کرد. خواندن رمان برای دانش‌آموزان افسرده می‌تواند هم تجربه‌ای تسکین‌بخش، امیدآفرین و معناساز باشد و هم در صورت بازنمایی سطحی افسردگی یا پایانبندی تراژیک، به تشدید احساسات منفی منجر شود؛ بنابراین، بهره‌گیری آگاهانه از ادبیات داستانی در مدرسه، خانواده و مشاوره می‌تواند ظرفیتی مکمل برای حمایت از سلامت روان نوجوانان فراهم کند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Baghbani, M., Habibi Kaleybar, R., & Farid, A. (2024). Lived experience of rural multigrade school teachers regarding factors of aggression among elementary students. A New Approach in Educational Sciences, 6(1), 97-110.

Baghbani, M., & Mesrabadi, J. (2024). Phenomenology of the lived experience of children with parents with depressive disorder. Journal of Health and Education in Childhood, 6(3), 406-423.

Changizi, F., Azmoudeh, M., & Livarjani, S. (2020). The effectiveness of mindfulness based on group narrative therapy on improving depression symptoms and emotional outcomes in students with depressive symptoms. Thought and Behavior in Clinical Psychology, 15(5), 87-104.

Keats, L., Jose, P. E., & Salmon, K. (2024). Specificity and valence of adolescents' turning point memory narratives: Relationships with depressive symptoms over time. Behaviour Research and Therapy, 179, 104570.

Muzaki, F. I., Atmoko, A., Santoso, A., Anggraini, A. E., Sutadji, E., & Rufiana, I. S. (2025). Fantasy Story Writing Model for Elementary School Students Phase C. Cuestiones de Fisioterapia, 54(3), 2713-2731. https://cuestionesdefisioterapia.com/index.php/es/article/view/1494

Olan, E. L., & Richmond, K. J. (2023). Narrative of deficit and authentic portrayals of mental illness and cultural sensitivities in young adult literature. Study and Scrutiny: Research in Young Adult Literature, 6(1), 21-46.

Rezaeian Liahagha, A. (2021). Lived experience of divorced women with unexpected divorces: A qualitative study. Journal of Psychology, 25(3), 285-302.

Richmond, K. J. (2019). Mental Illness in Young Adult Literature: Exploring Real Struggles through Fictional Characters. Libraries Unlimited/ABC-CLIO.

Roystonn, K., Teh, W. L., & Samari, E. (2021). Analysis and interpretation of metaphors: Exploring young adults' subjective experiences with depression. Qualitative Health Research, 31(8), 1437-1447.

Salt-Raper, E. (2023). Depictions of mental illness and recovery in twenty-first century young adult fiction University of Leeds].

Taghipour, A., Ghamari Kivi, H., Sheikhaleslami, A., & Rezaei Sharif, A. (2023). The effectiveness of narrative therapy with emphasis on innovative moments on cognitive emotion regulation in adolescent girls with self-harm and suicidal intent. Family Counseling and Psychotherapy Quarterly, 13(2), 213-245.

Tsai-Yun, M. (2024). The practice of visual storytelling in STEM: Influence of creative thinking training on design students' creative self-efficacy and motivation. Thinking Skills and Creativity. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2023.101459

Twivy, E., Kirkham, M., & Cooper, M. (2023). The lived experience of adolescent depression: A systematic review and meta-aggregation. Clinical Psychology & Psychotherapy, 30(4), 754-766.

Vanaken, L., Bijttebier, P., & Hermans, D. (2020). An investigation of the coherence of oral narratives: Associations with mental health, social support and the coherence of written narratives. Frontiers in psychology, 11, 602725.

Viduani, A., Arenas, D. L., Benetti, S., Wahid, S. S., Kohrt, B. A., & Kieling, C. (2024). Systematic review and meta-synthesis: How is depression experienced by adolescents? A synthesis of the qualitative literature. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 63(10), 970-990.

Zahed Babolan, A. (2024). Analysis of the psychological dimensions of virtual education in elementary schools in Ardabil. Journal of the University of Mohaghegh Ardabili, 15(3), 45-62.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۰۹/۰۱

ارسال

۱۴۰۴/۱۲/۰۵

بازنگری

۱۴۰۵/۰۳/۰۹

پذیرش

۱۴۰۵/۰۴/۰۱

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

حیدری م.، خمر غ.، و رضایی س. . (1405). تجربه زیسته دانش‌آموزان افسرده از تجربه خواندن رمان: تحلیل زبان‌شناختی-ادبی روایت‌های شفاهی. مجله شناخت، رفتار، یادگیری، 1-17. https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/view/jcbl-2606-5628

مقالات مشابه

1-10 از 213

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.