مجله شناخت، رفتار، یادگیری در دست انتشار 1406 04 01 Criteria and Indicators for Assessing the Social-Emotional Competencies of Junior High School Students: A Qualitative Grounded Theory Study ملاک‌ها و نشانگرهای سنجش شایستگی‌های اجتماعی-هیجانی دانش‌آموزان دوره اول متوسطه: مطالعه کیفی داده‌بنیاد 1 21 FA نادیا خوشخوی دانشجوی دکتری، دانشگاه تهران، تهران، ایران. کیوان صالحی دانشیار، گروه روشها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران علی مقدم زاده دانشیار، گروه روشها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران ابراهیم خدائی استاد، گروه روشها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 1405 02 27 <p>This study aimed to identify and explain the criteria, subcategories, and behavioral indicators for assessing the social-emotional competencies of junior high school students from the perspective of education specialists in Zahedan. This applied qualitative study was conducted using a constructivist grounded theory approach. The participants were 17 education specialists working in boys’ and girls’ junior high schools in Zahedan. Participants were initially selected through purposive sampling, followed by theoretical sampling, and recruitment continued until theoretical saturation was achieved. Data were collected through in-depth, individual, unstructured interviews and analyzed concurrently with data collection using the constant comparative method. The analytical process involved initial, focused, and theoretical coding. MAXQDA software was used to organize and manage the qualitative data. The rigor and trustworthiness of the findings were established through credibility, confirmability, dependability, and transferability procedures. The analysis yielded 148 new codes and ultimately resulted in six main categories, 15 subcategories, and 31 objective and observable behavioral indicators. The six main categories were self-awareness, self-management, social awareness, relationship skills, responsible decision-making, and value-cultural orientation. Theoretical analysis further demonstrated that value-cultural orientation did not function merely as a parallel dimension alongside the other competencies. Instead, it emerged as an overarching and meaning-giving framework that guided the other five functional dimensions and situated social-emotional behaviors within the ethical values, cultural identity, and normative expectations of Iranian society. The extracted six-dimensional framework indicates that the assessment of social-emotional competencies among junior high school students should incorporate both broadly recognized functional competencies and culturally grounded value-related dimensions. This framework can provide a context-sensitive foundation for developing indigenous observation-based assessment scales, formative assessment checklists, and educational and counseling interventions appropriate to the developmental and cultural characteristics of Iranian adolescents.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین ملاک‌ها، مقوله‌های فرعی و نشانگرهای رفتاری سنجش شایستگی‌های اجتماعی-هیجانی دانش‌آموزان دوره اول متوسطه از دیدگاه متخصصان تعلیم و تربیت شهر زاهدان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی بود و با استفاده از نظریه‌پردازی داده‌بنیاد ساخت‌گرایانه انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۷ نفر از متخصصان تعلیم و تربیت شاغل در مدارس دخترانه و پسرانه دوره اول متوسطه شهر زاهدان بودند که ابتدا به روش نمونه‌گیری هدفمند و سپس بر اساس منطق نمونه‌گیری نظری انتخاب شدند. نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق فردی و بدون ساختار گردآوری و هم‌زمان با گردآوری داده‌ها، بر اساس روش مقایسه مستمر و طی مراحل کدگذاری ابتدایی، کانونی و نظری تحلیل شدند. برای مدیریت داده‌ها از نرم‌افزار MAXQDA استفاده شد و اعتبار یافته‌ها بر اساس معیارهای اعتبارپذیری، تأییدپذیری، وابستگی و انتقال‌پذیری مورد بررسی قرار گرفت. تحلیل داده‌ها به استخراج ۱۴۸ کد جدید و در نهایت شناسایی شش مقوله اصلی، ۱۵ مقوله فرعی و ۳۱ نشانگر رفتاری عینی و مشاهده‌پذیر منجر شد. مقوله‌های اصلی شامل خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی، مهارت‌های ارتباطی، تصمیم‌گیری مسئولانه و جهت‌گیری ارزشی و فرهنگی بودند. تحلیل نظری نشان داد که جهت‌گیری ارزشی و فرهنگی صرفاً یک بعد موازی با سایر ابعاد نیست، بلکه به‌عنوان بستری چتری و معنابخش، پنج بعد کارکردی دیگر را هدایت می‌کند و رفتارهای اجتماعی-هیجانی را در چارچوب ارزش‌ها، هویت فرهنگی و الزامات اخلاقی جامعه ایرانی معنا می‌بخشد. چارچوب شش‌بُعدی استخراج‌شده نشان می‌دهد سنجش شایستگی‌های اجتماعی-هیجانی در دانش‌آموزان دوره اول متوسطه باید افزون بر ابعاد عمومی و شناخته‌شده این سازه، به مؤلفه‌های ارزشی و فرهنگی نیز توجه کند. این چارچوب می‌تواند مبنایی برای طراحی مقیاس‌های بومی مشاهده‌محور، چک‌لیست‌های ارزشیابی تکوینی و برنامه‌های آموزشی و مشاوره‌ای متناسب با ویژگی‌های تحولی و فرهنگی دانش‌آموزان ایرانی فراهم آورد.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/555/369