مجله شناخت، رفتار، یادگیری در دست انتشار 1406 02 01 Designing a Conceptual Model for Enhancing Older Adults’ Health Literacy in the Media Based on Audience Needs: A Grounded Theory Study طراحی مدل مفهومی ارتقای سواد سلامت سالمندان در رسانه‌ها بر پایه نیازهای مخاطبان: مطالعه‌ای با روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد 1 23 FA غلامرضا خزاعی زاده دانشجوی دکتری، گروه علوم ارتباطات، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران فائزه تقی پور گروه علمی علوم ارتباطات ومدیریت کسب وکار، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران امیررضا نقش گروه مدیریت، واحداصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران منصوره پورمیری گروه مدیریت کسب وکار،واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران Journal Article 1405 02 18 <p>This study aimed to design a conceptual model for enhancing older adults’ health literacy in the media based on audience needs and to explain the conditions, strategies, and outcomes shaping this process. This qualitative study employed the systematic grounded theory approach based on the Strauss and Corbin paradigm. Participants were 12 experts in communication and media, health education and promotion, health literacy, and gerontology, selected initially through purposive sampling and subsequently through theoretical sampling. Data were collected through in-depth semi-structured interviews, and sampling continued until theoretical saturation was reached. Data collection and analysis were conducted concurrently using open, axial, and selective coding as well as the constant comparative method. Analysis began with 687 meaning units and resulted in 342 initial codes, 186 refined codes, 53 concepts, 21 subcategories, and six main categories. Causal conditions included increasing health information needs associated with aging, inadequate adaptation of health content, exposure to heterogeneous information, and increasing reliance on media for health-related decisions. The central phenomenon was defined as the need for media health literacy adapted to aging characteristics and the necessity of audience-centered health communication. Contextual conditions included individual characteristics, social and family circumstances, media-use patterns, and access to technology and services. The digital divide, media distrust, misinformation, structural limitations, and economic and cultural barriers emerged as intervening conditions. Major strategies included simplifying and age-adapting health messages, validating sources, teaching information-evaluation skills, diversifying communication channels, personalizing content, strengthening the role of families, promoting interactive communication, and improving coordination between health institutions and media organizations. Enhancing older adults’ health literacy through media requires a shift from general and one-way information delivery toward an audience-centered, trustworthy, interactive, multi-channel communication system tailored to the actual needs and capacities of older adults.</p> <p>هدف این پژوهش طراحی مدل مفهومی ارتقای سواد سلامت سالمندان در رسانه‌ها بر پایه نیازهای مخاطبان و تبیین شرایط، راهبردها و پیامدهای مؤثر بر این فرایند بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد مبتنی بر الگوی نظام‌مند اشتراوس و کوربین انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۲ نفر از خبرگان حوزه‌های ارتباطات و رسانه، آموزش و ارتقای سلامت، سواد سلامت و مطالعات سالمندی بودند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و سپس نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها هم‌زمان با گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و روش مقایسه مستمر انجام شد. تحلیل داده‌ها از ۶۸۷ واحد معنایی آغاز شد و به استخراج ۳۴۲ کد اولیه، ۱۸۶ کد پالایش‌شده، ۵۳ مفهوم، ۲۱ زیرمقوله و ۶ مقوله اصلی منجر شد. شرایط علّی شامل افزایش نیازهای اطلاعاتی ناشی از سالمندی، نامتناسب بودن محتوای سلامت، مواجهه با اطلاعات ناهمگون و افزایش وابستگی تصمیم‌های سلامت به رسانه‌ها بود. پدیده محوری در قالب نیاز به سواد سلامت رسانه‌ای متناسب با ویژگی‌های سالمندی و ضرورت مخاطب‌محوری تبیین شد. شرایط زمینه‌ای شامل ویژگی‌های فردی، شرایط اجتماعی و خانوادگی، الگوی مصرف رسانه و دسترسی به فناوری و خدمات بود و شکاف دیجیتال، بی‌اعتمادی رسانه‌ای، اطلاعات نادرست، محدودیت‌های ساختاری و موانع اقتصادی و فرهنگی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر شناسایی شدند. راهبردهای اصلی شامل ساده‌سازی و سالمندپسندسازی پیام، اعتبارسنجی منابع، آموزش ارزیابی اطلاعات، تنوع‌بخشی رسانه‌ای، شخصی‌سازی محتوا، تقویت نقش خانواده، ارتباط تعاملی و هماهنگی نظام سلامت و رسانه بود. ارتقای سواد سلامت سالمندان در رسانه‌ها مستلزم گذار از انتقال عمومی و یک‌سویه اطلاعات به یک نظام ارتباطی مخاطب‌محور، معتبر، تعاملی، چندکاناله و متناسب با ویژگی‌ها و نیازهای واقعی سالمندان است.</p> <p> </p> <p> </p> https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/525/347