مجله شناخت، رفتار، یادگیری 3 پیاپی 10 1405 03 01 The Relationship Between Teachers’ Academic Optimism and Students’ Academic Achievement: The Mediating Role of Teachers’ Emotional Intelligence in Public Boys’ Secondary Schools in Karaj بررسی رابطۀ خوش‌بینی تحصیلی معلمان و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان با نقش واسطه‌ای هوش هیجانی دبیران مدارس متوسطۀ دولتی پسرانه شهر کرج 1 12 10.61838/jcbl.331 FA حامد کرمی جوبشهر کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. غلامرضا صرامی فروشانی استادیار، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. پروین کدیور استاد، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران فهیمه رشیدی کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی عمومی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران Journal Article 1404/03/09 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 115%;"><span style="font-size: 9.5pt; line-height: 115%;">This study aimed to investigate the relationship between teachers’ academic optimism and students’ academic achievement, focusing on the mediating role of teachers’ emotional intelligence. This applied, descriptive–correlational study targeted all 1,425 teachers in boys’ secondary public schools in Karaj. Using multistage cluster sampling, 220 teachers and 1,100 students were selected. Data were collected through the Academic Optimism Questionnaire (Beard et al., 2010) and the Emotional Intelligence Scale (Schutte et al., 1998), both demonstrating strong reliability (Cronbach’s alpha of 0.879 and 0.916). Students’ academic achievement was assessed through their annual grade point averages. Data analysis was conducted in SPSS using Pearson correlations, regression modeling, and mediation testing within a structural framework. Results indicated a significant positive relationship between teachers’ academic optimism and students’ academic achievement. Academic optimism was also significantly associated with emotional intelligence. Structural mediation analyses demonstrated that emotional utilization and emotional perception significantly mediated the relationship between academic optimism and student achievement, whereas emotional regulation did not. In examining the link between teachers’ sense of efficacy and student achievement, only overall emotional intelligence served as a mediator. For the relationship between trust in students/parents and academic achievement, emotional utilization acted as a mediator, while other emotional intelligence components showed no mediating effect. Most interaction terms testing moderation effects were not significant. The findings highlight academic optimism as a meaningful predictor of student achievement and suggest that emotional intelligence strengthens this relationship in specific pathways. These results emphasize the importance of developing teachers’ emotional competencies and fostering positive academic beliefs within school environments.</span></p> <p>هدف پژوهش بررسی رابطۀ خوش‌بینی تحصیلی معلمان و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان با نقش واسطه‌ای هوش هیجانی دبیران بود. این پژوهش کاربردی و از نظر روش، توصیفی–همبستگی است. جامعه آماری شامل ۱۴۲۵ دبیر مدارس متوسطه پسرانه شهر کرج بود که از طریق نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، ۲۲۰ دبیر و ۱۱۰۰ دانش‌آموز انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه خوش‌بینی تحصیلی بیرد و همکاران (۲۰۱۰) و پرسشنامه هوش هیجانی شات و همکاران (۱۹۹۸) بود که روایی و پایایی آن‌ها تأیید شد (آلفای کرونباخ به ترتیب ۰.۸۷۹ و ۰.۹۱۶). پیشرفت تحصیلی بر اساس معدل سالانه دانش‌آموزان اندازه‌گیری شد. داده‌ها با استفاده از SPSS و آزمون‌های همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون و آزمون‌های میانجی‌گری مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد خوش‌بینی تحصیلی معلمان با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان رابطه مثبت و معنادار دارد. همچنین میان خوش‌بینی تحصیلی و هوش هیجانی نیز رابطۀ معناداری مشاهده شد. تحلیل ساختاری روابط میانجی‌گری نشان داد که برخی ابعاد هوش هیجانی از جمله به‌کارگیری هیجانی و ادراک هیجانی در ارتباط میان خوش‌بینی تحصیلی و پیشرفت تحصیلی نقش میانجی دارند، در حالی که نظم‌جویی هیجانی چنین نقشی نداشت. علاوه‌براین، در ارتباط میان احساس کارآمدی و پیشرفت تحصیلی، تنها هوش هیجانی کلی نقش میانجی ایفا کرد. در ارتباط اعتماد به دانش‌آموزان و والدین با پیشرفت تحصیلی، به‌کارگیری هیجانی میانجی بود، اما سایر ابعاد نقشی نداشتند. در بیشتر مدل‌ها، اثرات تعاملی (تعدیل‌گری) هوش هیجانی و ابعاد آن معنادار نبود. یافته‌ها نشان می‌دهد خوش‌بینی تحصیلی معلمان یکی از عوامل مهم ارتقای پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان است و هوش هیجانی می‌تواند در برخی مسیرها این اثر را تقویت کند. این نتایج ضرورت توجه به برنامه‌های توانمندسازی هیجانی و تقویت نگرش‌های مثبت در معلمان را برجسته می‌سازد.</p> https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/331/224