مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی 8 1404 10 15 Analysis of the Three-Layer Structure of Themes in Designing Ecotourism Curriculum with an Environmental Literacy Approach in Higher Education تحلیل ساختار سه‌لایه‌ای مضامین در طراحی برنامه درسی اکوتوریسم با رویکرد سواد زیست‌محیطی در آموزش عالی 1 16 10.61838/jcbl.301 FA زهره علیپور تربتی دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی،گروه علوم تربیتی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ايران. محبوبه سلیمان پور عمران دانشیار گروه علوم تربیتی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. بهرنگ اسماعیلی شاد استادیار گروه علوم تربیتی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. Journal Article 1404/03/16 <p>The study aimed to design and analyze the three-layer structure of themes (comprehensive, organizing, and basic) in the ecotourism curriculum with a focus on promoting environmental literacy in higher education. This exploratory mixed-method study was conducted in two phases: qualitative and quantitative. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 18 experts and faculty members in ecotourism, tourism, and curriculum studies. The data were analyzed using network-based thematic analysis. In the quantitative phase, data were collected from 384 experts, graduates, and postgraduate students using a structured questionnaire. The data were analyzed through confirmatory factor analysis and structural equation modeling using SPSS and SmartPLS. Qualitative findings identified five comprehensive themes: learning perspectives, the body of ecotourism knowledge, teaching–learning strategies, learning assessment and monitoring, and environmental competencies and skills. Confirmatory factor analysis validated 20 organizing themes and 76 basic themes. Model fit indices (NFI=0.968, GOF=0.557, SRMR=0.002) confirmed the structural soundness of the three-layer framework. Significant positive correlations were found among all themes and the environmental literacy–based ecotourism curriculum. The three-layer thematic framework provides a coherent model for ecotourism curriculum design in higher education. By integrating environmental literacy principles, it fosters deeper learning, responsible environmental attitudes, and enhanced ecological competencies among students. The model can be effectively applied in other interdisciplinary fields such as environmental management and sustainable tourism education.</p> <p><strong> </strong></p> <p> </p> <p>هدف پژوهش، طراحی و تحلیل ساختار سه‌لایه‌ای مضامین (فراگیر، سازمان‌دهنده و پایه) در برنامه درسی اکوتوریسم با تأکید بر ارتقای سواد زیست‌محیطی در آموزش عالی بود. این پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی است که در دو مرحله کیفی و کمی اجرا شد. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ نفر از متخصصان و اعضای هیأت علمی حوزه‌های اکوتوریسم، گردشگری و برنامه‌ریزی درسی گردآوری و با روش تحلیل مضمون شبکه‌ای تحلیل شد. در بخش کمی، داده‌های حاصل از پرسشنامه طراحی‌شده در میان ۳۸۴ نفر از متخصصان، فارغ‌التحصیلان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی تحلیل گردید و مدل‌یابی معادلات ساختاری با نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد. نتایج بخش کیفی پنج مضمون فراگیر را نشان داد که شامل چشم‌انداز یادگیری، پیکره دانش اکوتوریسم، راهبردهای یاددهی–یادگیری، سنجش و پایش یادگیری، و صلاحیت‌ها و مهارت‌های زیست‌محیطی بودند. در تحلیل عاملی تأییدی، ۲۰ مضمون سازمان‌دهنده و ۷۶ مضمون پایه تأیید شدند. شاخص‌های برازش مدل از جمله NFI=0.968، GOF=0.557، و SRMR=0.002، بیانگر برازش مناسب ساختار سه‌لایه‌ای مضامین بودند. این ساختار نشان داد که تمامی مؤلفه‌ها دارای همبستگی مثبت و معنادار با برنامه درسی اکوتوریسم مبتنی بر رویکرد سواد زیست‌محیطی هستند. ساختار سه‌لایه‌ای مضامین، چارچوبی منسجم برای طراحی برنامه‌های درسی اکوتوریسم در آموزش عالی فراهم می‌کند و با تکیه بر رویکرد سواد زیست‌محیطی، می‌تواند موجب یادگیری عمیق‌تر، نگرش مسئولانه‌تر نسبت به طبیعت و ارتقای صلاحیت‌های زیست‌محیطی در دانشجویان شود. به‌کارگیری این الگو در رشته‌های میان‌رشته‌ای مشابه مانند مدیریت گردشگری و منابع طبیعی توصیه می‌شود.</p> <p> </p> <p> </p> https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/301/185