مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی 8 1404 11 01 Information Justice in the Educational Ecosystem of Iran عدالت در اطلاعات در زیست بوم آموزش و پرورش ایران 1 18 10.61838/jcbl.295 FA زهره السادات ابن الشهیدی دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد اصفهان(خوارسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی ، اصفهان، ایران. بدری شاه طالبی حسین آبادی گروه مدیریت آموزشی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران . محمد علی نادی خوراسگانی گروه علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. Journal Article 1404/02/02 This study aimed to identify, model, and validate the dimensions and components of informational justice within Iran’s public education system. The research employed a mixed exploratory design combining qualitative grounded theory and quantitative confirmatory factor analysis. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with administrators, teachers, and education experts, and data were analyzed through open, axial, and selective coding. In the quantitative phase, the derived model was tested using second-order confirmatory factor analysis (CFA) on data collected from 410 public-school employees across five provinces in Iran, selected through stratified random sampling. Model fit indices, including CFI, IFI, TLI, and RMSEA, were examined using SPSS and AMOS software. Results confirmed a five-dimensional structure for informational justice: causal factors, contextual conditions, intervening factors, strategies, and outcomes. Model fit indices indicated satisfactory results (CFI>0.9, RMSEA<0.08). Causal factors comprised tendencies toward lean organizations and value-oriented communities, while contextual conditions included organizational culture and hierarchical structure. Intervening variables such as infrastructural and legal gaps were found to moderate the relationship between strategies and outcomes. Ethical information management, transparency, and institutional support strategies significantly enhanced organizational cohesion, self-efficacy, and reduced polarization among staff. Informational justice acts as an ethical and structural mechanism that fosters transparency, trust, and participation across educational organizations, paving the way for broader educational justice within Iran’s public education system. این پژوهش با هدف شناسایی، مدل‌سازی و اعتبارسنجی ابعاد و مؤلفه‌های عدالت اطلاعاتی در نظام آموزش و پرورش دولتی ایران انجام شد. پژوهش حاضر از نوع آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) بود. در بخش کیفی، با استفاده از نظریه داده‌بنیاد و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مدیران، معلمان و کارشناسان آموزشی، داده‌ها گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. در بخش کمی، مدل به‌دست‌آمده با روش تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم و نرم‌افزارهای SPSS و AMOS آزمون شد. جامعه آماری شامل معلمان و کارکنان مدارس دولتی از پنج استان کشور بود که 410 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. شاخص‌های برازش مدل شامل CFI، IFI، TLI و RMSEA مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تحلیل عاملی نشان داد عدالت اطلاعاتی در آموزش و پرورش دارای پنج بُعد اصلی است: عوامل علی، شرایط زمینه‌ای، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها. شاخص‌های برازش در همه مدل‌ها مطلوب بود (CFI>0.9، RMSEA<0.08). عوامل علی شامل تمایل به سازمان ناب و ارزش‌محوری جامعه، شرایط زمینه‌ای شامل فرهنگ سازمانی و ساختار سلسله‌مراتبی، و عوامل مداخله‌گر شامل مشکلات زیرساختی و شکاف قانونی بودند. راهبردهای اخلاق‌مداری اطلاعاتی، شفاف‌سازی داده‌ها و حمایت نهادی به‌طور معناداری بر پیامدهایی چون کاهش قطبی‌سازی، افزایش خودکارآمدی و همگرایی سازمانی تأثیر مثبت داشتند. یافته‌ها نشان داد عدالت اطلاعاتی می‌تواند به‌عنوان سازوکار اخلاقی و ساختاری، شفافیت، اعتماد و مشارکت را در سازمان‌های آموزشی تقویت کرده و مسیر تحقق عدالت آموزشی را در نظام دولتی ایران هموار سازد.

https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/295/192