مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی 8 1404 10 01 Comparison of the Effectiveness of Cognitive and Metacognitive Strategies Training and Mindfulness on Academic Buoyancy in Female High School Students مقایسه اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی و ذهن آگاهی بر سرزندگی تحصیلی در دانش آموزان دختر دوره متوسطه دوم 1 13 10.61838/jcbl.289 FA فاطمه هودرشا گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مژگان سپاه منصور گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مجید برزگر گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران. Journal Article 1404/03/13 <p>The aim of this study was to compare the effectiveness of cognitive-metacognitive strategies training and mindfulness training on academic buoyancy among female high school students. This research adopted a semi-experimental design with pretest, posttest, and follow-up, including a control group. The statistical population consisted of all female high school students in District 13 of Tehran during the 2023–2024 academic year. Out of approximately 2000 students, 45 were selected through cluster sampling and randomly assigned to three groups: cognitive-metacognitive training (n=15), mindfulness training (n=15), and control (n=15). Interventions were conducted over eight weekly one-hour group sessions. Data were collected using the Academic Buoyancy Questionnaire developed by Dehghanizadeh and Hosseinchari (2012) and analyzed through mixed ANOVA and Bonferroni post-hoc tests. The results revealed significant main effects of time and significant time*group interaction on academic buoyancy (p&lt;0.001). Post-hoc Bonferroni tests showed significant differences among the three groups. The mindfulness training group reported significantly higher buoyancy scores in posttest and follow-up compared to both the cognitive-metacognitive and control groups. Additionally, the cognitive-metacognitive group demonstrated significantly higher buoyancy than the control group. The findings indicate that both interventions were effective in enhancing academic buoyancy, though mindfulness training was more effective. These results suggest that incorporating mindfulness-based interventions alongside cognitive and metacognitive strategies could strengthen students’ capacity to handle academic pressures and improve educational outcomes</p> <p>هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی و آموزش ذهن‌آگاهی بر سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه دوم بود. این پژوهش به شیوه نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل اجرا شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم منطقه ۱۳ تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. از میان ۲۰۰۰ دانش‌آموز، ۴۵ نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی (۱۵ نفر)، آموزش ذهن‌آگاهی (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. مداخلات در قالب هشت جلسه یک‌ساعته گروهی برگزار شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه سرزندگی تحصیلی دهقانی‌زاده و حسین‌چاری (۱۳۹۱) بود و داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بن‌فرونی تحلیل شدند. نتایج نشان داد اثر اصلی زمان و تعامل زمان*گروه بر سرزندگی تحصیلی معنادار است (p&lt;0.001). همچنین نتایج آزمون بن‌فرونی بیانگر تفاوت معنادار بین سه گروه بود. گروه آموزش ذهن‌آگاهی در پس‌آزمون و پیگیری به طور معناداری نمرات بالاتری نسبت به گروه شناختی-فراشناختی و گروه کنترل کسب کرد. علاوه بر این، گروه شناختی-فراشناختی نیز در مقایسه با گروه کنترل از افزایش معنادار در سرزندگی تحصیلی برخوردار بود. یافته‌های پژوهش نشان دادند که هر دو مداخله آموزشی اثربخش بوده‌اند، اما آموزش ذهن‌آگاهی اثربخشی بیشتری بر سرزندگی تحصیلی داشته است. بر این اساس، به کارگیری مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی در کنار آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی می‌تواند در ارتقای توانمندی‌های تحصیلی و مقابله با فشارهای آموزشی دانش‌آموزان مؤثر باشد.</p> https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/289/178