مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی 8 1404 10 01 Presenting a Model of Participatory Classroom Climate Based on Structural and Behavioral Variables ارائه مدل جو مشارکت‌جویانه درکلاس درس بر اساس متغیرهای ساختاری و رفتاری 1 15 10.61838/jcbl.286 FA حسن اشرفی دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران اصغر شریفی گروه علوم تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران ذوالفقار رشیدی گروه مدیریت دولتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1404/04/27 The purpose of this study was to develop a model of participatory classroom climate grounded in structural and behavioral variables. This applied research employed a descriptive–survey design with qualitative data. The statistical population included school administrators, educational planners, and university faculty in curriculum planning, educational management, and educational sciences. Participants were selected through purposive sampling based on theoretical saturation. Semi-structured interviews were conducted and analyzed using theoretical coding (open, axial, and selective coding). Research validity was ensured through participant review, data triangulation, and peer debriefing, while reliability was assessed via inter-coder agreement (78%), exceeding the acceptable threshold. The results identified five structural variables—school infrastructure, technology, curriculum, organizational structure, and classroom management—and eight behavioral variables—student participation, student motivation, learning environment, student learning, interactions, teacher enthusiasm, student engagement, and students’ communication skills. The integration of these factors was found to foster a collaborative, interactive, and motivating learning environment that enhances academic performance and classroom satisfaction. The study highlights the importance of both structural and behavioral factors in shaping a participatory classroom climate. Effective infrastructure and instructional design, combined with motivational and interpersonal variables, can substantially improve student engagement and teaching effectiveness. The proposed model serves as a practical framework for educators and policymakers to enhance classroom participation and learning quality. هدف این پژوهش ارائه مدلی از جو مشارکت‌جویانه در کلاس درس با توجه به متغیرهای ساختاری و رفتاری است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش گردآوری داده‌ها توصیفی–پیمایشی و از نظر نوع داده‌ها کیفی است. جامعه آماری شامل کلیه مدیران مدارس، برنامه‌ریزان آموزشی و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها در حوزه‌های برنامه‌ریزی درسی، مدیریت آموزشی و علوم تربیتی بود. نمونه‌ها با روش نمونه‌گیری هدفمند بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش کدگذاری نظری در سه مرحله باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. روایی با استفاده از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مثلث‌سازی داده‌ها و ارزیابی همتایان و پایایی با محاسبه میزان توافق بین دو کدگذار مستقل (78 درصد) بررسی شد. نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد متغیرهای ساختاری شامل پنج مؤلفه زیرساخت مدرسه، فناوری، برنامه درسی، ساختار سازمانی و مدیریت کلاس درس هستند. همچنین، متغیرهای رفتاری شامل هشت مؤلفه مشارکت دانش‌آموزان، انگیزه دانش‌آموزان، محیط یادگیری، یادگیری دانش‌آموزان، تعاملات، اشتیاق معلمان، اشتیاق دانش‌آموزان و مهارت‌های ارتباطی دانش‌آموزان می‌باشند. یافته‌ها نشان داد که ترکیب مؤثر این دو بعد موجب شکل‌گیری محیط یادگیری تعاملی، انگیزشی و کارآمد می‌شود. نتایج این پژوهش نشان داد که جو مشارکت‌جویانه در کلاس درس نیازمند توجه هم‌زمان به عوامل ساختاری و رفتاری است. بهبود زیرساخت‌ها و فناوری‌های آموزشی از یک‌سو و تقویت انگیزه، اشتیاق و ارتباطات مؤثر میان معلم و دانش‌آموز از سوی دیگر، می‌تواند به افزایش مشارکت، کیفیت یادگیری و رضایت آموزشی منجر شود. این مدل می‌تواند به عنوان چارچوبی برای بهبود سیاست‌های آموزشی و طراحی محیط‌های یادگیری مشارکتی مورد استفاده قرار گیرد. .

https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/286/188