مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی 7 1404 08 05 Developing a Structural Model of Academic Self-Concept Based on Identity Dimensions in Students تدوین مدل ساختاری خودپنداره تحصیلی براساس ابعاد هویت در دانش آموزان 1 13 10.61838/jcbl.266 FA مهری بوستانی دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران عبدالله مفاخری استادیارگروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران حسین مهدیان استادیار ، گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد ، ایران Journal Article 1404/01/24 <p>This study aimed to develop a structural model of academic self-concept based on personal, social, national, and religious identity dimensions among secondary school students. This descriptive-correlational study employed path analysis. The statistical population consisted of all secondary school students in Sabzevar during the 2023–2024 academic year, from whom 327 students were selected through convenience sampling. Data were collected using the Yessen-Chen Academic Self-Concept Scale (2004) and the Cheek Identity Dimensions Questionnaire (2002). Data were analyzed using SPSS.26 and PLS software, and the reliability and validity of the instruments were confirmed by Cronbach’s alpha and factor analysis. Correlation analysis showed significant positive relationships between all identity dimensions and academic self-concept (P&lt;0.001; r=0.43–0.71). Path analysis indicated that identity dimensions directly and positively predicted academic self-concept (P&lt;0.001; β=0.885). Standard path coefficients revealed significant positive effects of personal identity (β=0.671), social identity (β=0.636), national identity (β=0.525), and religious identity (β=0.463) on academic self-concept. The proposed model demonstrated good fit indices. The findings suggest that identity dimensions play a crucial role in enhancing students’ academic self-concept. Strengthening different aspects of identity can improve academic self-concept and ultimately foster academic success, making it a valuable approach for school educational and counseling programs.</p> <p>هدف این پژوهش، تدوین مدل ساختاری خودپنداره تحصیلی بر پایه ابعاد هویت شخصی، اجتماعی، ملی و مذهبی در میان دانش‌آموزان مقطع متوسطه بود. این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی بود که با استفاده از تحلیل مسیر انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان متوسطه دوم شهر سبزوار در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که ۳۲۷ نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودپنداره تحصیلی یسن‌چن (2004) و پرسشنامه ابعاد هویت چیک (2002) بود. داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS.26 و PLS تحلیل شدند و پایایی ابزارها با آلفای کرونباخ و روایی آن‌ها با تحلیل عاملی تأیید شد. نتایج آزمون همبستگی نشان داد که بین تمامی ابعاد هویت و خودپنداره تحصیلی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد (001/0&gt;P؛ 71/0=r تا 43/0=r). نتایج تحلیل مسیر نشان داد که ابعاد هویت به‌طور مستقیم و مثبت خودپنداره تحصیلی را پیش‌بینی می‌کنند (001/0&gt;P؛ β=0.885). همچنین ضرایب مسیر نشان داد که هر چهار بعد هویت شخصی (β=0.671)، اجتماعی (β=0.636)، ملی (β=0.525) و مذهبی (β=0.463) اثر مثبت و معناداری بر خودپنداره تحصیلی دارند. مدل نهایی از برازش مطلوبی برخوردار بود. نتایج بیانگر آن است که ابعاد هویت نقش اساسی در ارتقای خودپنداره تحصیلی دانش‌آموزان ایفا می‌کنند. تقویت ابعاد مختلف هویت می‌تواند به بهبود خودپنداره تحصیلی و در نهایت موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان کمک نماید و به عنوان رویکردی کارآمد در برنامه‌های آموزشی و مشاوره‌ای مدارس مورد توجه قرار گیرد.</p> https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/266/166