مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی 7 2025 10 09 The effectiveness of mindfulness training on academic burnout and interpersonal sensitivity in students اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر فرسودگی تحصیلی و حساسیت بین فردی در دانشجویان 1 13 10.61838/jcbl.224 FA زهرا نوحی گروه روانشناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران علی ناصری گروه روانشناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران Journal Article 1404/02/02 <p>The aim of the present study was to investigate the effectiveness of mindfulness training on academic burnout and interpersonal sensitivity in students. This study was a quasi-experimental study with a pre-test, post-test, and two-month follow-up design with a control group. The research population included all master's students of Islamic Azad University, Shiraz Branch (entry 1403), of whom 72 were selected conveniently and randomly assigned to two experimental and control groups (36 people each). The experimental group underwent mindfulness training for 8 90-minute sessions. The data collection tools included the Academic Burnout Questionnaire (Bresu et al., 1997) and the Interpersonal Sensitivity Questionnaire (Boyce and Parker, 1989). The data were analyzed using the analysis of covariance (ANCOVA) test. The results of the analysis of covariance showed that mindfulness training had a significant effect on reducing total academic burnout (F=57.90, p&lt;0.001, η²=0.659), fatigue components (F=25.92, p&lt;0.001), and ineffectiveness (F=16.74, p&lt;0.001), but there was no significant reduction in the apathy component (p=0.065). Also, mindfulness training led to a significant reduction in the total score of interpersonal sensitivity (F=35.45, p&lt;0.001, η²=0.542) and the components of interpersonal awareness, shyness, and fragile self-esteem, while the components of need for approval and separation anxiety did not show a significant difference. Mindfulness training can be used as an effective intervention to reduce academic burnout and improve students' social-emotional regulation, especially in reducing the components of fatigue, ineffectiveness, and shyness.</p> <p>هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر فرسودگی تحصیلی و حساسیت بین‌فردی در دانشجویان بود. این پژوهش از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دوماهه با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش شامل کلیه دانشجویان کارشناسی‌ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز (ورودی ۱۴۰۳) بود که ۷۲ نفر از آنان به‌صورت در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هرکدام ۳۶ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای تحت آموزش ذهن‌آگاهی قرار گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه فرسودگی تحصیلی (برسو و همکاران، ۱۹۹۷) و پرسشنامه حساسیت بین‌فردی (بویس و پارکر، ۱۹۸۹) بود. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شد. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که آموزش ذهن‌آگاهی تأثیر معناداری بر کاهش فرسودگی تحصیلی کل (F=57.90, p&lt;0.001, η²=0.659)، مؤلفه‌های خستگی (F=25.92, p&lt;0.001) و ناکارآمدی (F=16.74, p&lt;0.001) دارد، اما مؤلفه بی‌علاقگی کاهش معناداری نداشت (p=0.065). همچنین، آموزش ذهن‌آگاهی به کاهش معنادار نمره کل حساسیت بین‌فردی (F=35.45, p&lt;0.001, η²=0.542) و مؤلفه‌های آگاهی بین‌فردی، کمرویی و خوددرونی شکننده منجر شد، در حالی که مؤلفه‌های نیاز به تأیید و اضطراب جدایی تفاوت معناداری نشان ندادند. آموزش ذهن‌آگاهی می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای مؤثر برای کاهش فرسودگی تحصیلی و بهبود تنظیم هیجانی–اجتماعی دانشجویان مورد استفاده قرار گیرد، به‌ویژه در کاهش مؤلفه‌های خستگی، ناکارآمدی و کمرویی.</p> https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/224/173