مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی ۵ 2025 06 03 Education as Dialogue: Reinterpreting Bakhtin's Thought in Pedagogy تعلیم و تربیت به مثابه گفت‌وگو: بازخوانی اندیشه‌های باختین در آموزش 1 14 10.61838/jcbl.2.1.16 FA بیژن بابائی گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران. توکل دادرس گروه علوم تربیتی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران. Journal Article 2025 02 26 <p>This article aims to reinterpret Mikhail Bakhtin’s core ideas on language, dialogue, and polyphony to explore their capacity to redefine education in the contemporary world. The study is a narrative-conceptual review conducted through descriptive analytical methodology. The sources include Bakhtin’s original works, critical interpretations of his theories, and applied studies in the field of education published between 2000 and 2025. The analysis was structured around interpreting key concepts within educational contexts. The findings reveal that concepts such as dialogism, polyphony, answerability, and carnivalization provide a robust theoretical and practical foundation for transforming educational systems. These notions reconceptualize classroom power structures and shift the roles of teachers and students from authority and passivity toward participatory, creative, and ethical relationships. The study also demonstrates the applicability of dialogic approaches to both teaching and assessment, particularly in language and humanities education. The article concludes that Bakhtin’s theoretical framework holds significant potential for renewing contemporary education. By moving beyond traditional and hierarchical models, it offers a pedagogical paradigm rooted in interaction, diversity, and the co-construction of meaning.</p> <p>هدف این مقاله، بازخوانی مفاهیم بنیادین اندیشه‌های میخائیل باختین در زمینه زبان، گفت‌وگو، و چندآوایی و تبیین ظرفیت‌های آن برای بازتعریف تعلیم و تربیت در جهان معاصر است. این پژوهش از نوع مروری-مفهومی با رویکرد تحلیل توصیفی و روایت‌محور است. منابع مورد استفاده شامل آثار اصلی باختین، تحلیل‌های انتقادی پیرامون نظریه‌های او و مطالعات کاربردی در زمینه آموزش در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ بوده‌اند. فرایند تحلیل به‌صورت نظام‌مند و مبتنی بر تفسیر مفاهیم کلیدی در بستر تربیتی انجام شده است. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که مفاهیمی مانند گفت‌وگومندی، چندآوایی، پاسخ‌مندی و کارناوال‌گرایی می‌توانند بنیاد نظری و عملی مناسبی برای تحول در نظام‌های آموزشی فراهم سازند. این مفاهیم، ساختار قدرت در کلاس درس را بازتعریف کرده، نقش معلم و دانش‌آموز را از مواضع اقتدار و انفعال به روابط مشارکتی، خلاقانه و اخلاقی سوق می‌دهند. همچنین نشان داده شد که گفت‌وگو می‌تواند هم به‌عنوان روش تدریس و هم ارزشیابی به کار رود و در آموزش زبان و علوم انسانی کاربرد عملی و مؤثر داشته باشد. مقاله حاضر استدلال می‌کند که اندیشه‌های باختین، ظرفیت نظری و کاربردی فراوانی برای نوسازی تعلیم و تربیت معاصر دارند. این رویکرد با عبور از الگوهای سنتی و سلسله‌مراتبی، زمینه تربیتی تازه‌ای مبتنی بر تعامل، تنوع، و خلق مشترک معنا فراهم می‌آورد.</p> https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/183/115