مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی ۵ 2025 04 18 Development and Evaluation of the Effectiveness of a Cognitive Rehabilitation Program on Social Competence and Decision-Making Skills in Gifted Adolescents with Externalizing Behavioral Disorders تدوین و ارزیابی اثربخشی برنامه توانبخشی شناختی بر کفایت اجتماعی و مهارت‌های تصمیم گیری نوجوانان تیزهوش مبتلا به اختلالات رفتاری برون نمود 18 32 10.61838/jcbl.2.1.7 FA سروش جاويدنيا دانشجوی دکتری، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، گروه روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. سعيد رضايي دانشیار، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، گروه روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران عسگر علي محمدي استادیار، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، گروه روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Journal Article 2025 03 01 <p>This study aimed to develop and evaluate the effectiveness of a cognitive rehabilitation program on social competence and decision-making styles in gifted adolescents with externalizing behavioral disorders. This study employed a quasi-experimental design using a pretest-posttest structure with a control group. The statistical population included gifted adolescents aged 12 to 18 years with externalizing behavioral disorders, selected through purposive sampling. Research instruments included the Felner Social Competence Questionnaire (1990) and the Scott and Bruce Decision-Making Styles Questionnaire (1995). The experimental group participated in a structured cognitive rehabilitation program, whereas the control group received no intervention. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) and univariate analysis of variance (ANOVA). The results indicated that the cognitive rehabilitation program significantly increased social competence and enhanced rational and intuitive decision-making styles in the experimental group. Moreover, a reduction in reliance on avoidant and spontaneous decision-making styles was observed in this group. In contrast, the control group showed no significant changes in these variables. The cognitive rehabilitation program can be considered an effective approach to improving social competence and decision-making in gifted adolescents with externalizing behavioral disorders. The findings underscore the importance of implementing cognitive interventions to enhance social and decision-making skills in this population, and it is recommended that such programs be utilized in educational and counseling settings for adolescents facing similar challenges.</p> <p>این پژوهش با هدف تدوین و ارزیابی اثربخشی یک برنامه توانبخشی شناختی بر کفایت اجتماعی و سبک‌های تصمیم‌گیری نوجوانان تیزهوش مبتلا به اختلالات رفتاری برون‌نمود انجام شده است. مطالعه حاضر به روش نیمه‌آزمایشی و با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل نوجوانان تیزهوش مبتلا به اختلالات رفتاری برون‌نمود در بازه سنی ۱۲ تا ۱۸ سال بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه کفایت اجتماعی فلنر (۱۹۹۰) و پرسشنامه سبک‌های تصمیم‌گیری اسکات و بروس (۱۹۹۵) بود. گروه آزمایش در یک برنامه توانبخشی شناختی ساختاریافته شرکت کرد، درحالی‌که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و تک‌متغیره (ANOVA) تحلیل شد. نتایج نشان داد که برنامه توانبخشی شناختی به‌طور معناداری موجب افزایش کفایت اجتماعی و تقویت سبک‌های تصمیم‌گیری منطقی و شهودی در گروه آزمایش شده است. همچنین، کاهش وابستگی به سبک‌های تصمیم‌گیری اجتنابی و آنی در این گروه مشاهده شد. در مقابل، گروه کنترل تغییر معناداری در این متغیرها نشان نداد. برنامه توانبخشی شناختی می‌تواند به‌عنوان یک رویکرد مؤثر برای بهبود کفایت اجتماعی و تصمیم‌گیری در نوجوانان تیزهوش مبتلا به اختلالات رفتاری برون‌نمود مورد استفاده قرار گیرد. یافته‌های پژوهش بر اهمیت به‌کارگیری مداخلات شناختی در بهبود مهارت‌های اجتماعی و تصمیم‌گیری این گروه تأکید دارد و پیشنهاد می‌شود این برنامه در محیط‌های آموزشی و مشاوره‌ای برای نوجوانان دارای مشکلات مشابه به کار گرفته شود.</p> https://www.journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/103/92